(متن کامل این مقاله در شماره ی 82 رشد آموزش زبان و ادب فارسی با عنوان « تکیه تاملی در یک مثال »به چاپ رسیده است.)

سيروس اويسي

دبير زبان و ادبيات فارسي شهرستان هرسين

مقدمه

تکيه يکي از مهمترين واحدهاي زبرزنجيري گفتار است که اکثر زبان­شناسان درباره­ي آن اتفاق نظر  دارند اما جاي قرار گرفتن آن در زبان­هاي مختلف متفاوت است .                                                    

در برخي زبان­ها جاي هجاي با تکيه در واژه ثابت است . مثل زبان­هاي چک و مجار. در برخي زبان­ها جاي هجاي با تکيه را با توجه به مقوله­ي دستوري واژه مي­توان پيش­بيني کرد. مانند زبان فارسي. برعکس، در برخي زبان­ها ، جاي هجاي با تکيه در واژه­ها نامشخص است . برخي زبان­ها چند درجه تکيه دارند . مانند زبان انگليسي و در برخي زبان­ها مانند زبان فرانسه اصلا تکيه وجود ندارد.¹                           

تکيه باعث وحدت و يگانگي کلمه مي­شود.² ومارا در شناسايي مرز هجاها و کلمات و گاه مفاهيم مختلف ياري مي دهد³ . به عبارت ديگر تقسيم کلام را به واحدهاي متوالي براي شنونده آشکار مي­سازد.  به­خصوص، در زبان­هايي که تکيه­ي ثابت دارند ، في­المثل در لهجه­ي يزدي وجود يک تکيه­ي ثابت روي هجاي اول هر واژه تجزيه­ي کلام را به واحدهاي معنايي عملي مي­سازد.⁴                                          

پيش از پرداختن به مطلب ، لازم است تعاريف مختلفي را که در کتاب­هاي زبان­شناسي درباره­ي تکيه آمده­است در اينجا يادآوري کرد .